Ząbkowanie — co jest jego objawem, a co przypadkiem

Kiedy i w jakiej kolejności

Pierwsze zęby — dolne siekacze — pojawiają się zwykle około szóstego miesiąca życia, ale rozpiętość jest duża i wyrznięcie pierwszego zęba w trzecim albo w dwunastym miesiącu mieści się w normie. Komplet dwudziestu zębów mlecznych dziecko ma zwykle około trzeciego roku życia.

Kolejność jest bardziej stała niż terminy: po dolnych siekaczach wyrzynają się górne, potem siekacze boczne, pierwsze trzonowce, kły i na końcu drugie trzonowce. Zaburzenie tej kolejności albo wyraźna asymetria między stronami są sygnałem do konsultacji częściej niż samo opóźnienie.

Co rzeczywiście towarzyszy ząbkowaniu

Badania obserwacyjne wskazują na ograniczony zestaw objawów: obrzęk i tkliwość dziąsła w miejscu wyrzynania, zwiększone ślinienie, wkładanie przedmiotów do ust, rozdrażnienie, gorszy sen i mniejszy apetyt. Objawy pojawiają się na kilka dni przed wyrznięciem i ustępują wkrótce po nim.

Zbieżność czasowa jest tu myląca z prostego powodu: ząbkowanie trwa dwa i pół roku, czyli dokładnie w okresie, w którym dziecko przechodzi najwięcej infekcji, traci przeciwciała matczyne i zaczyna chodzić do żłobka.

Co pomaga

Najlepiej działa chłód i nacisk: schłodzony gryzak, zimna łyżeczka, kawałek twardego warzywa u dziecka, które już je pokarmy stałe i pozostaje pod obserwacją. Pomaga też delikatny masaż dziąsła czystym palcem — nacisk uśmierza ból podobnie jak w innych miejscach ciała.

Ostrożności wymagają preparaty do smarowania dziąseł. Te zawierające środki znieczulające nie są zalecane u niemowląt ze względu na ryzyko połknięcia i objawów ogólnych, a bursztynowe naszyjniki są nie tylko nieskuteczne, ale i niebezpieczne — stwarzają ryzyko uduszenia i zakrztuszenia.

Jeśli dziecko cierpi wyraźnie, leki przeciwbólowe w dawce dostosowanej do masy ciała są rozwiązaniem prostszym i bezpieczniejszym niż preparaty miejscowe.

Higiena od pierwszego zęba

Zęby myje się od momentu, w którym pojawi się pierwszy — nie od momentu, gdy będzie ich więcej. Wystarczy mała szczoteczka i pasta z fluorem w ilości wielkości ziarna ryżu, dwa razy dziennie.

Warto od razu przyjąć zasadę, że robi to dorosły. Mycie zębów niemowlęciu jest czynnością pielęgnacyjną jak każda inna i im wcześniej wejdzie do rutyny dnia, tym mniej oporu wywołuje później.