Pęknięty ząb — dlaczego tak trudno go rozpoznać

Dlaczego to jest trudne rozpoznanie

Pęknięcie biegnie zwykle w płaszczyźnie równoległej do wiązki promieniowania, więc na klasycznym zdjęciu jest po prostu niewidoczne. Tomografia bywa pomocna, ale też nie zawsze — szczelina o szerokości kilkudziesięciu mikrometrów mieści się poniżej rozdzielczości badania.

Objawy są przy tym niecharakterystyczne i zmienne. Ból pojawia się przy zwalnianiu nacisku, a nie przy samym nagryzaniu, i tylko przy określonym ustawieniu zęba — dlatego pacjent często potrafi zjeść obiad bez dolegliwości, a potem trafić na jeden kęs, który wywoła ostre ukłucie.

Do tego dochodzi trudność w lokalizacji: ból bywa odczuwany w innym zębie albo w całym odcinku łuku. Dlatego rozpoznanie opiera się na testach, w których nagryza się kolejno pojedyncze guzki na specjalnej nakładce, żeby ustalić, który z nich wywołuje objaw.

Skąd się biorą pęknięcia

Najczęściej z sumy drobnych przeciążeń, a nie z jednego urazu. Bruksizm, rozległe wypełnienia osłabiające ściany zęba, zęby po leczeniu kanałowym pozbawione sklepienia, nagryzienie na twardy przedmiot — pestkę, kostkę lodu, kawałek kości.

Ryzyko rośnie z wiekiem, bo szkliwo staje się mniej elastyczne, a zęby mają za sobą kilkadziesiąt lat obciążeń. Najczęściej dotyczy to dolnych trzonowców i górnych przedtrzonowców — zębów przenoszących największe siły.

Co da się zrobić

Wszystko zależy od zasięgu. Pęknięcie ograniczone do korony, obejmujące guzek, leczy się przez usunięcie osłabionego fragmentu i odbudowę nakładem albo koroną, która spina ząb obwodowo. Rokowanie jest wtedy dobre.

Pęknięcie sięgające miazgi wymaga dodatkowo leczenia kanałowego, ale ząb wciąż da się uratować. Natomiast pęknięcie pionowe biegnące przez korzeń oznacza koniec — nie da się go skleić ani zabezpieczyć, a bakterie mają stałą drogę do kości. Wtedy jedynym rozwiązaniem jest usunięcie zęba.