Próchnica butelkowa — jak powstaje i jak jej zapobiec
Próchnica butelkowa nie wynika z zaniedbania rodzica, tylko z jednego nawyku: kontaktu zębów ze słodkim płynem w nocy. Da się jej zapobiec bez wyrzeczeń.
Mechanizm, który tłumaczy tempo
W nocy wydzielanie śliny spada niemal do zera. Ślina jest naturalnym buforem neutralizującym kwasy i dostarczającym minerałów — bez niej zęby tracą całą ochronę.
Jeśli w tym czasie na zębach pozostaje płyn zawierający cukry, także mleko modyfikowane albo sok, bakterie mają kilka godzin nieprzerwanej pracy w idealnych warunkach. Stąd tempo, które zaskakuje rodziców: zęby jeszcze pół roku temu zdrowe potrafią zostać zniszczone w kilka miesięcy.
Atakowane są najpierw górne siekacze, bo dolne chroni przed płynem język. Dlatego obraz jest charakterystyczny: zniszczone przednie zęby górne przy stosunkowo zdrowych dolnych.
Wczesne objawy
Pierwszym sygnałem są białe, kredowe plamki przy dziąśle na górnych siekaczach. To odwapnienie, czyli utrata minerałów bez ubytku tkanki — etap jeszcze odwracalny. Później plamka zmienia barwę na żółtą lub brązową, a to oznacza już ubytek.
Na wizycie z dzieckiem
Umów pierwszą wizytę, zanim cokolwiek zacznie boleć, i uprzedź zespół, jeśli dziecko boi się lekarzy. Poproś o instruktaż mycia pokazany na zębach dziecka, a nie tylko na modelu.
Co realnie chroni
Po pierwszym roku życia warto stopniowo odchodzić od nocnego karmienia butelką, a samą butelkę przestać wykorzystywać jako sposób na zasypianie. Jeśli musi być — z wodą. Ten sam mechanizm dotyczy kubka niekapka ze słodkim płynem, używanego przez cały dzień: stały dopływ cukru jest równie szkodliwy jak butelka w nocy.
Zęby myje się od pierwszego zęba, dwa razy dziennie, pastą z fluorem w ilości dobranej do wieku. Do mniej więcej ósmego roku życia robi to albo dokańcza rodzic — sprawność manualna dziecka po prostu nie wystarcza.
Warto też wiedzieć, że bakterie próchnicotwórcze przenoszą się od opiekunów. Oblizywanie smoczka czy łyżeczki dziecka jest drogą zakażenia, której łatwo uniknąć.
Leczenie
Na etapie białych plam wystarcza fluoryzacja, preparaty z fosforanem wapnia i częstsze kontrole. Płytkie ubytki wypełnia się, często materiałem glasjonomerowym, który uwalnia fluor i dobrze znosi trudne warunki współpracy.
Przy głębokich ubytkach konieczne bywa leczenie miazgi i korona ochronna. Gdy zęba nie da się odbudować, usuwa się go i zakłada utrzymywacz przestrzeni, żeby zęby sąsiednie nie zajęły miejsca przeznaczonego dla zęba stałego. Przy małych dzieciach i rozległych zmianach leczenie prowadzi się w sedacji albo znieczuleniu ogólnym, żeby wykonać wszystko za jednym razem.
Najczęstsze pytania
Czy karmienie piersią w nocy powoduje próchnicę?
Czy zniszczone zęby mleczne trzeba usuwać?
Przeczytaj także
Fluor u dzieci — ile, od kiedy i skąd biorą się obawy
Jak dobiera się dawkę fluoru do wieku dziecka, czym różnią się pasta, lakier i tabletki oraz czego naprawdę dotyczy spór o bezpieczeńst…
Lakowanie zębów — co to jest i kiedy je wykonać
Na czym polega zabezpieczanie bruzd, dla kogo jest przeznaczone, jak długo działa i czym różni się od lakierowania fluorem.
Pierwsza wizyta dziecka u dentysty — kiedy i jak ją przygotować
W jakim wieku przyprowadzić dziecko, jak wygląda wizyta adaptacyjna i jakich zdań lepiej nie mówić przed wyjściem z domu.